Troada – tam, gdzie Ewangelia wyruszyła do Europy

„Albowiem On jest pokojem naszym, On sprawił, że z dwóch jedno powstało, i zburzył w ciele swoim stojącą pośrodku przegrodę.”

W całości zachowana grecka inskrypcja z balustrady świątyni Heroda, odkryta w Jerozolimie w 1871 roku.

Groziła śmiercią każdemu nie-Żydowi, który poszedłby dalej. Ponieważ sądzono, że Paweł wprowadził tam Efezjanina Trofima, doszło do jego aresztowania (Dz 21,28-29) – „przegroda” z Listu do Efezjan 2 staje się tu namacalna.

Czytanie na miejscu

Nad brzegiem cieśniny, przez którą Aleksander Wielki przeprawił się do Azji w 334 r. p.n.e., czytają Państwo widzenie o baranie i kozle.

Sam Daniel 8 nazywa kozła „królem Grecji”; wielki róg od dawna odnoszony jest do Aleksandra. To, czy księga powstała w VI wieku, czy też swój ostateczny kształt otrzymała dopiero około 164 r. p.n.e., oceniane jest różnie – przedstawiamy oba stanowiska.

„I miał Paweł w nocy widzenie: Jakiś Macedończyk stał i prosił go, mówiąc: Przepraw się do Macedonii i pomóż nam!”

Ruiny rzymskiej kolonii z termami Heroda Attyka i zamulonym portem.

Stąd Paweł popłynął do Neapolu i Filippi – pierwszy krok Ewangelii w stronę Europy. Później łamał tu chleb podczas długiej nocy, a młody Eutych wypadł z okna (Dz 20,7-12).

Czytanie na miejscu

Dorycka świątynia Ateny na stożku wulkanicznym, mury miejskie i widok przez cieśninę na Lesbos.

Towarzysze popłynęli statkiem, Paweł zaś samotnie poszedł drogą lądową – około 50 kilometrów. W Assos wsiadł na statek i popłynął do Mityleny na Lesbos, którą widać ze wzgórza świątynnego.

„Aby wszyscy byli jedno, jak Ty, Ojcze, we mnie, a Ja w tobie, aby i oni w nas jedno byli, aby świat uwierzył, że Ty mnie posłałeś.”

Agora i świątynia Artemidy w Magnezji, gimnazjon w Tralles na płaskowyżu nad Aydın.

Ignacy Antiocheński pisał około 110 roku do obu Kościołów – są to listy pozabiblijne, które wzywają do jedności z biskupem i prezbiterami oraz podkreślają, że Chrystus prawdziwie stał się człowiekiem i cierpiał.

„A teraz polecam was Bogu i słowu łaski jego, które ma moc zbudować was i dać wam dziedzictwo wśród wszystkich uświęconych.”

Wielki teatr, Port Lwów i hala targowa niegdyś najważniejszego miasta Jonii.

Tutaj Paweł wezwał starszych z Efezu i pożegnał się z nimi – mieli już nie oglądać jego oblicza. Również Trofim pozostał później chory w Milecie (2 Tm 4,20).