Od Pięćdziesiątnicy do Nicei – podróż biblijna śladami czterech pierwszych soborów

„A do anioła zboru w Smyrnie napisz: To mówi Pierwszy i Ostatni, który był umarły, a ożył:”

Agora ze sklepionymi halami w podziemiach oraz kościół św. Polikarpa przypominają zbór, któremu Chrystus nie stawia żadnego zarzutu.

Około 155 roku zginął tu biskup Polikarp. Według relacji o jego męczeństwie – świadectwa pozabiblijnego – odmówił zaparcia się Chrystusa po osiemdziesięciu sześciu latach służby.

„Znam uczynki twoje; oto sprawiłem, że przed tobą otwarte drzwi, których nikt nie może zamknąć, bo choć niewielką masz moc, jednak zachowałeś moje słowo i nie zaparłeś się mojego imienia.”

Potężne ceglane filary bizantyjskiego kościoła św. Jana wznoszą się pośrodku dzisiejszego miasta.

Filadelfia, podobnie jak Smyrna, otrzymuje wyłącznie pochwałę. Około 110 roku także Ignacy Antiocheński napisał do tego zboru, wzywając go do jedności wokół jednego ołtarza.

„A skądże mi to, że matka Pana mego przychodzi do mnie?”

Wydłużony kościół w pobliżu zamulonego portu, wbudowany w rzymską halę, był w 431 roku miejscem obrad trzeciego soboru.

Elżbieta nazywa Marię „matką Pana mego”. Przeciw Nestoriuszowi sobór w Efezie wyznał, że syn Marii i odwieczny Syn Boży to jeden i ten sam – tytuł „Bogurodzica” jest wypowiedzią o Chrystusie.

„Kto mnie widział, widział Ojca”

Ośmioboczne martyrium Filipa ponad miastem i sąsiedni kościół z grobem odsłoniętym w 2011 roku.

Około 190 roku biskup Polikrates z Efezu wskazał Hierapolis jako miejsce pochówku Filipa (przekaz u Euzebiusza); zlewają się tu postacie apostoła i ewangelisty z Dziejów 21. Papiasz, biskup tego miasta, zbierał słowa uczniów apostołów.

„Ja i Ojciec jedno jesteśmy.”

Mury i bramy z czasów rzymskich, Hagia Sophia w Nicei, a z brzegu widok na bazylikę zatopioną w jeziorze.

W 325 roku biskupi wyznali przeciw Ariuszowi, że Syn jest „współistotny” Ojcu, a nie jest stworzeniem. Tu podjęto też decyzję o wspólnej dacie Wielkanocy.

„Gdyż w nim mieszka cieleśnie cała pełnia boskości.”

Z brzegu Kadıköy spoglądają Państwo na Stare Miasto po drugiej stronie; kościół św. Eufemii zachowuje nazwę miejsca obrad z 451 roku.

Sobór w Chalcedonie wyznał jednego Chrystusa w dwóch naturach – „bez zmieszania, bez zmiany, bez podziału, bez rozdzielenia”. Te cztery słowa mają chronić tajemnicę, a nie ją wyjaśniać.

„A gdy przyjdzie Pocieszyciel, którego Ja wam poślę od Ojca, Duch prawdy, który od Ojca pochodzi, Ten złoży świadectwo o mnie.”

Kościół Hagia Irene na pierwszym dziedzińcu pałacu Topkapı – jeden z nielicznych wielkich kościołów miasta, które nigdy nie stały się meczetem.

W 381 roku sobór potwierdził wyznanie z Nicei i wyznał Ducha Świętego jako Pana, który „od Ojca pochodzi” – słowami tego wersetu. Późniejszego zachodniego dodatku „i od Syna” jeszcze nie znał.